27 Şubat 2014 Perşembe

Takvimlerden 27 ŞUBAT ve TARİHTE BUGÜN


Kimler geldi 'iz bırakıp'
                   
geçti bu hayattan?
Dünyayı yeni yeni algılamaya çalıştığımız yıllarda, okuduğumuz romanların, izlediğimiz filmlerin, roman ve film kahramanlarının, şairlerin, yazarların, bilim insanlarının, sanatçıların...ve topluma yön veren gerçek kahramanların, devrimci liderlerin izleri büyüktür bizim için.

Takvimlerden bugün 27 Şubat, tarihte neler olmuş, kimler gelip geçmiş? derken, bir an pek çok hayatımıza dokunan ve izler bırakan insanların aynı tarihe denk düşmüş olduklarını gördüm. İçlerinden bazıları vardı ki, onları anmadan edemezdim.


Cemal Nadir Güler

Çağdaş Türk karikatürünün en önemli kilometre taşlarından ve yazısız karikatürün öncüsü.
Cemal Nadir Güler  bundan tam 67 yıl önce 27 Şubat 1947’de üstelik daha 45 yaşındayken aramızdan ayrıldı. Ülkemizde karikatürü halkla bütünleştiren, halkın yaşamına karikatürü sokan “ilk çizer” olmuştur. Genç çizerlere ilgi gösteren, onların karikatürlerini yayınlayan, onlara fırsat veren ilk usta da gene o’dur.
Cemal Nadir Güler her şeyden önce, “öncü” bir sanatçıdır. Yokluk ve çile içinde geçen kısacık hayatı ve çok ilklere öncülük etmiştir. Ülkemizdeki “ilk yerli bant-karikatür tiplemesi” olan “Amcabey” tipi bu özelliğiyle de karikatür sanatımızda ayrı bir önem taşır.

Cemal Nadir'in ünlü çizgi tipi: AMCABEY
Amcabey’in dışında; Akla Kara, Dalkavuk, Dede ile Torun, Yeni Zengin, Salomon, İyimserle Kötümser gibi daha pek çok tip yaratmıştır. Sadece 19 yıllık bir profesyonel çizerlik yaşamı olabilen Cemal Nadir, kendisinden önce tipik bir salon sanatı halinde seyreden, halka uzak duran karikatürü, salondan çıkararak halkın ayağına getiren, geniş kitlelere karikatürü sevdiren ilk büyük ustadır.
 Cemal Nadir gazetelerdeki “günlük” karikatürün de öncülüğünü yapmıştır.
Karikatürcüler Derneği’nin 100. doğum yılı anısına düzenlenen etkinliklerden birinde Ferit Öngören şu ilginç saptamayı yapmış:
“Bunca çok şeyi, çok az bir zamana sığdıran Cemal Nadir’in yaşamı o kadar kısa sürmüş ki, en kısa ay olan Şubat’ın bile 28’ini çıkartamayıp 27’sinde göçüp gitmiş ne yazık ki!..”

 27 Şubat 1947 Cemal Nadir Güler' in ölüm Yıldönümü.

 *********
John Steinbeck

O’nu görsel olarak hafızamızda canlandıramasak da, daha orta okulda iken ‘okunacak klasik romanlar’ denildiğinde, ilk aklımıza gelen yazarlar arasında olmuştur John Steinbeck.“Gazap Üzümleri”, “Fareler ve İnsanlar”, “Bitmeyen Kavga” iz bırakan kitapları olmuştur benim için.  Birbirinden değerli eserleri sinemaya da uyarlanmıştır.
Kendisine "Pulitzer Ödülü" getiren ünlü romanı "Gazap Üzümleri" 1940'ta sinemaya aktarıldı. II. Dünya Savaşı yıllarında daha çok ideolojik eserler verdi. İzleyen yıllarda politikadan uzak, eğlendirici yanı ağır basan duygusal öğelerin de yer aldığı eserler ve senaryolar yazdı.

‘Gazap Üzümleri’ romanında yazar, Amerika'da 1930'lu yılların ekonomik kriz dönemlerini, insanlığın dramını etkileyici bir dille anlatmaktadır. Joad ailesinin özelinden, genele yansıyan bakış açısıyla emekçi insanları konu alan kitap, dünyanın önde gelen ve en çok okunan klasiklerinden biri olmuştur.
 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı aslında Amerika'da başlamıştır. Küçük toprak sahiplerinin bankalar ve tüccarlar tarafından aldatıldığı, insanların kuraklık, yoksulluk, zorbalık veya sadece açlık yüzünden evlerini terk etmek zorunda kaldığı ve 1930'larda 3 milyon insanın Kaliforniya'ya yeni bir yaşama başlamak için yerleştiği zor yıllarda, bireysel ailenin parçalanışı anlatılırken aynı zamanda bütün göçmenlerinde tek bir aile haline gelişi vurgulanmaktadır. Romanı kadar sinema filmi de yankı uyandırmıştır.
Yaşamak İstiyoruz, Cennetin Doğusu.. ve daha pek çok kitabı sinemaya uyarlanmıştır. John Steinbeck’in tüm eserleri için bkz.

27 Şubat 1902 tarihi, John Steinbeck’in doğum günü.

*********

Elizabeth Taylor

O büyüleyici menekçe gözleriyle dünyaları anlatan ve kendisine aşık eden, güzelliği ve dramatik oyunculuk yeteneğiyle Hollywood film sektörünün altın yıllarında bir ekol haline gelen ‘tescilli’  güzeli, dünya starı.

Nice film yıldızı gelip geçti ama bazıları unutulmaz oldular ve  'iz bırakanlar ' arasında yer aldılar. O, dönem itibarı ile önce annemin, sonra benim gençlik yıllarımın ve milyonlarca insanın; sinemada, dergilerde boy boy afişleri ve birbirinden ilginç filmleri; kıyafetleri, bakışları, makyajı, aksesuarları ile başlı başına bir stil ikonu haline gelen ve büyük bir hayran kitlesine sahip, tarifsiz bir güzellik abidesiydi..




Ç
ocukluğu, gençliği, evliliği, aşkları, duygusal çöküşleri,  tramvaları, sosyal projelere imza atan önemli çalışmaları...

ve topyekün hayatı ile çok özel bir kadın olarak izler bırakıp geçti bu dünyadan.

 27 Şubat 1932 Elizabeth Taylor’un doğum günü...

*********
Deniz Gezmiş
  “Herkes ne zaman ölür, elbet gülünün solduğu akşam” (*)
27 Şubat 1947 tarihi Deniz Gezmiş’in doğum günüdür. O, Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu'nun kurucusu olan ve daha 25 yaşında gencecik bir delikanlı iken iki dava arkadaşı ile birlikte (6 Mayız 1972’de) idam edilen  Sosyalist bir devrimcidir.

Ardından nice kitaplar, sinema filmleri,  tiyatrolar, belgeseller, şiirler yazılmıştır. bkz
 “İdamından sonra bayraklaşarak devrim mücadelesinin çok önemli bir sembolü oldu; birçok sol örgüt başka konularda fikir ayrılıkları olmasına rağmen mutabık kaldıkları nadir konulardan birisi Deniz Gezmiş’in devrim önderliğidir.”(*)
Doğduğu dönemler benim henüz var olmadığım yıllar O’nu görmedim, yaşadığı yılları bilmiyorum. Ama O’nun 1965'ten sonra, Türkiye'de gelişen gençlik hareketinin en önemli önderlerinden biri olarak devrimci mücadelesi ve diğer arkadaşlarıyla birlikte elim bir şekilde idam ediliş hikayesinin beni ve milyonlarca vatanseveri nasıl derinden etkilemiş olduğunu biliyoruz ...
 27 Şubat tarihi kimileri için hiç bir anlam ifade etmeyebilir, kimilerine göre ise çok şey!.. Ve daha sayamadığım(ız), belki de varlığından hiç haberdar olamadığımız daha nice değerler!..

Kimler gelip – geçti şu hayattan!.  Nice sanatçılar yazarlar, şairler, bilim insanları, liderler...

İçlerinden bazıları, hep diğerlerine göre açık ara fark yarattılar. Öncü oldular.. Devrimler yarattılar. Toplum hayatını önemli ölçüde etkilediler. Doğdukları günler, öldükleri günler hep anılır oldu.
Ve ben yine gelecek olursam tarihte bu güne;
Önceliğim, doğum yıldönümünde bugün; Deniz Gezmiş'e
ve arkadaşlarına... Ölüm Yıldönümünde ise Karikatürist Cemal Nadir Güler'e...
Menekşe gözlü kadına, ezilen ve sömürülen insanların yanında olan Yazar John Steinbeck'e...

27 Şubatta doğan ve ölen ve kalbimizde daima yaşayacak olan,
iz bırakanları saygıyla, sevgiyle anıyorum. Onlar geride bıraktıkları eserleriyle daima anılacaklardır..

 Esin Bozdemir
Ve çok özel biri var ki,
“ancak ve ancak yüzyılda bir gelebilir!”
diyebildiğimiz emsalsiz TEK LİDER !


O, daima anılacak ve kalplerimizde
 sonsuza dek yaşayacaktır!.bkz
Görseller. İnt. Medyası: buradan-buradan- buradan- Yrd. Kaynak: buradan
(*)
Erdal Öz'ün 1986 yayınlanan anı-roman türündeki eserinde duygularını böyle anlatıyor.
Son metnin linki: TEK LİDER! 'Tarihte Bugün - 27 Şubat'
 http://www.ismetinonu.org.tr/index.php/component/content/article/80-subat/1260-tarihte-bugun-27-subat

6 yorum:

  1. Ne yararlı, ne güzel bir yazı olmuş. Doğumlar, ölümler, insanlarla yıllar sonrasına ya kalıcı izler bırakıyorlar ya da geçmişin sayfalarında unutulup gidiyorlar.
    Cemal Nadir Güler'in karikatürleri Akbaba Dergisinde yayınlanırdı. Sonra Akbabaları cilt yaptırmıştık. İnce esprilerle düşündüren, güldüren karikatürlerdi. Steinbeck'in o romanları o yıllarda başucu kitaplarımızdı. Hala izleri taşınır.
    Elizabeth Taylor,"Kızgın damdaki kedi" filmiyle iz bırakmış bende.
    Deniz Gezmiş, mücadelesiyle, cesaretiyle, düşünceleriyle bir döneme damgasını vurmuş bir gençlik lideri.
    Face sayfasına giremedim.
    Ben kendi adıma geçmişe düşündüren, duygulandıran güzel, kısa bir yolculuk yaptım. Belleklerimizi tazelediğiniz için teşekkürler.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. @Makbule Abalı,
      Her ne kadar geriye dönüp bakmanın, daima ileriye dönük yaşamanın gereklilikleri savunulsa da... günün, günlerin içinden geçerken, bir de 'dün neler olup bitti?' 'kimler gelip geçti' demeden de edemiyor insan.. Bugün yaptıklarımız eğer ki yarın yapacaklarımızın birer habercisi ise!.. bugünü dün ile karşılaştırmak ne kadar yol alıp almadığımızın da belirtisi olmalı.. Teknoloji de ilerledik, yol aldık... ama insana dair donelerde ne yazık ki geriledik. Zarafeti, inceliği, derinliği kaybettik.. Estetik değerler ve kavram karışıklıkları içindeyiz bir de.. Bu bolluk, arsızlık, müsriflik ve bir dolu teknolojik yenilikler içinde acaba insanoğlu istediği hayatı yakalayabildi mi? mutlu mu! Bu aynı zamanda geçmişe de bir özlem. Ve geçmişi güzel kılan insanlara da bir saygı da diyebiliriz..

      İz bırakanları, bizler ve bizim gibi düşünenler,
      duyumsayanlar unutmayacağız...
      Ben teşekkür ederim Makbule Hanım..

      Sil
  2. Daha önce yazmış olduğum bir yorumu veya benzerini tekrarlamaktan imtina ederim.. ama sevdiğim bir insana hiç çekinmeden binlerce kez seni seviyorum diyebilirim.. sen ne kadar mükemmelsin de diyebilirim.. sana hayranım sana alkış tutsam ardı arkası kesilmez alkışlarımın avuçlarım patlar da diyebilirim ESİN.. Ama aynı kelimeleri tekrar etmeyi sevmem nedense.. Yani demem o ki, ben sana hayranım sarışınım.. aklına.. becerilerine, duygularına, bilgine.
    Belki bir gün (tarihe düşmeşem de ki buna zaten imkan yok) giden sevilenleri özlenenleri andığında benim de adımı yazarsın..

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. @gülsen VAROL,

      Bilmukabele Gülsen Hoca'm..
      Her insan ayrı bir dünya!. Değerleri, hassasiyetleri, yetenekleri ile...
      Topluma mal olmuş bu seçkin insanları 'unutulmaz' kılan ise ortaya koydukları üretimleri.. Çünkü hayatlar(ımız)a katma değer katıp, kitlelere yön verecek işler yapmışlardır. Bizim için bu insanların, ortaya koydukları üretimleridir önemli olan ve onları özel kılan. Eserleri ile iz bırakanlar daima anılacaklardır.
      Allah size güzel ömürler versin Gülsen Hoca'm. Siz ürettiklerinizle bugün de yarın da anılacak olan bir insansınız.

      Sil
  3. ESİNCİĞİM SENİ HER OKUDUĞUMDA İÇİMDE BİR SES NEDEN DAHA ÇOK KİŞİNİN OKUYABİLECEĞİ BİR YERDE DEĞİL BU YAZI(LAR) DİYOR....SEVGİLERLE!

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. @ÇOBAN YILDIZI,

      ZÜHRE'CİM, İÇTENLİĞİN, ZARİFLİĞİN VE GÜZEL DÜŞÜNCELERİN İÇİN
      ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM .

      TÜM DÜNYA ZATEN BİZİ İZLİYOR ZÜHRE'CİM :))
      SEVGİLERİMLE!

      Sil

Related Posts with Thumbnails