'Kaplumbağa Terbiyecisi' / Osman Hamdi Bey

İstanbul Pera Müzesi'nde, Oryantalist Resim Koleksiyonu içinde yer alan 'Kaplumbağa Terbiyecisi' Osman Hamdi Bey'in en tanınmış eseridir. 

Ne zaman ki Taksim'e yolum düşse, mutlaka sanatsal bir etkinlikle karşılaşır, ya da kaçırmak istemeyeceğim bir sergide bulurum kendimi.. Bazı müzeler var ki, değerli koleksiyonlara sahiptir ve neredeyse o özel koleksiyonları ile anılır olurlar. Pera Müzesi' de, bunlardan biridir.

Tepebaşı'ndaki tarihi Bristol Oteli'nin cephesi tamamen korunarak, yandaki bina ile birleştirilmesi sonucu ortaya çıkmış olan bu müzedeki eserler kadar, yapının kendisi de mimari açıdan oldukça dikkat çekicidir.

Suna ve İnan Kıraç Vakfı tarafından hizmete açılan müzenin, en gözde eserlerinden biri de, hiç şüphesiz 2004 yılında 5 trilyon TL'ye alıcı bularak 'dünya piyasalarının en yüksek fiyatlı Türk sanat eseri' unvanını kazanan 'Kaplumbağa Terbiyecisi' dir. Aynı zamanda arkeolog olan ressam Osman Hamdi Bey'in 1906 yılına tarihlenen yağlı boya tablosu bugün hâlâ yapıldığı dönemdeki güzelliğini sergilemeye devam ediyor. 

Osman Hamdi Bey'in yapmış olduğu bu resim tek kelime ile muhteşem. Her sanatçı gibi, Osman Hamdi Bey'de bu eserini yorumlarken yaşadığı çevreden etkilenmiş.  Öyle ki, Osman Hamdi Bey resmin yapılışından 37 yıl önce Bağdat’tayken babasına yazdığı bir mektupta bu konuya açıklık getirmiş. 

Tour de Monde dergisinin eline geçen sayısını zevkle okuduğunu belirterek teşekkür eder. Derginin ilgili sayısında ise, Aimé Humbert adındaki İsviçreli diplomatın Japonya’da gördüklerini anlattığı bir makalesi de yer almaktadır. Bu makalede genellikle Koreli olduğu belirtilen kaplumbağa terbiyecilerinden söz edilmektedir. Terbiyecilerin küçük bir davulla çaldıkları ritim eşliğinde kaplumbağalara sıra halinde yürümeyi, alçak bir masanın üstünde üst üste dizilmeyi öğrettiklerini anlatan metne bu etkinliği betimleyen bir gravür de eşlik eder. Söz konusu makale ve gravürün Osman Hamdi Bey’e eseri için bir ilk fikir, esin verdiği düşünülebilir.

Anselm Kiefer ve Savaş Yıkıntılarının İzdüşümü 'Margarete'

Anselm Kiefer, Senin Altın Saçların Margarethe, 1981, Özel Koleksiyon

Ölüm Fügü  (Paul Celan) 

Akşam vakitlerinde içmekteyiz sabahın kapkara sütünü / ve öğlenlerle sabahlarda bir de geceleri / hiç durmaksızın içmekteyiz / bir mezar kazıyoruz havada rahat yatılıyor / Bir adam oturuyor evde yılanlarla oynayıp yazı yazan / hava karardığında Almanya’ya senin altın saçlarını yazıyor Margarete / bunu yazıp evin önüne çıkıyor ve yıldızlar parlıyor / köpeklerini çağırıyor ıslıkla / sonra Yahudilerini çağırıyor ıslıkla toprakta bir / mezar kazdırıyor bize buyruk veriyor haydi bakalım şimdi dansa (devamı burda)

Resim okumalarımın bugünkü ismi, çağdaş resim sanatının önemli isimlerinden dünyaca tanınmış ressam ve heykeltraş Anselm Kiefer ve çok özel yapıtı Margarete  (Senin Altın Saçların Margarethe )

Yapıt hakkında değerlendirmelere geçmeden önce,  Kiefer'in hayatına dair kısa bir  bilgi vermek istiyorum. Çünkü her sanatçı ortaya koyduğu yapıtlarında, içinde bulunduğu toplumun sosyo-ekonomik ve çevresel faktörlerinden etkilenmiştir.. Bu yüzden Anselm Kiefer’in  eserlerini daha iyi analiz edip okuyabilmek ve anlayabilmek için buna gereksinimimiz vardır. 

İlya Repin " İşte Enginlik " Cesaretin ve yitirilmeyen ümidin resmi!

İlya Repin ” İşte Enginlik!” 1903 Tuval üzerine yağlıboya 

Resim kendi içinde başlı başına bir dil. Usta bir sanatçının tuvalinden çıkan bir resim hayata dair neler anlatmaz ki. 

Sanatın yegâne misyonu da bir anlamda hayata ışık tutmak değil midir!. Günümüzde çağdaş sanat ortamını anlayabilmek için, tarihsel bir yolculuğa çıkmakta ve sanatın bugün geldiği noktanın uzunca bir süreçte şekillendiğini bilmekte fayda vardır. Günümüz çağdaş sanat ortamının kökleri 20.'nci yüzyılın başlarına dayanıyor. Pablo Picasso, 1912 yılında, resim sanatına boya dışındaki malzemeleri de uygulamaya başlayarak, ilk kolaj yapıtı 'Bambulu Ölüdoğa' yı yaptı. Geleneksel sanat anlayışı o günden bu güne bir hayli değişime uğradı. Marcel Duchamp 1917 yılında yaptığı bir pisuvarı işlevsizleştirerek sanat eseri olarak ortaya attığında, geleneksel sanat anlayışına da ağır bir darbe vurdu. İtalyan fütürist sanatçılar ise 1910 yılından itibaren insanları tiyatro ve konser salonlarına toplayarak provokatif, tiyatral bir şekilde manifestolarını anlatarak, bugünkü performans sanatının öncüsü oldular. II. Dünya Savaşı ise sanat tarihinde bir kırılma noktası oldu. Ve II. Dünya Savaşı'ndan önce var olan 'Modern Sanat' akımı yerini savaş sonrası dönemde 'Çağdaş Sanat' anlayışına bıraktı. 

Pablo Picasso ve savaş karşıtı tablosu 'Guernica'

Yine dört bir yanımız yangın yeri. Savaşlar, büyük yıkımlar, talanlar... Kin ve nefret söylemleri ve savaş kışkırtıcılığı ile geldiğimiz son noktada yine kan gövdeyi götürmekte… Hiç huzur ve rahat yok bize. Oysa yaşamak ve nefes almak istiyoruz kardeşçe el ele, hep birlikte. Yine siren sesleri  çalıyor!. ‘ Kuşatıldık Ey Halkım’  farkındasınız değil mi! Peki, bu boz bulanık ve barut kokulu havaya takılacak mıyız şimdi! H A Y I RRRR! daha sıkı sıkıya kenetleneceğiz…

SAVAŞ DEĞİL,  BARIŞ  İSTİYORUZ BİZ sadece! dökülmesin daha fazla kan, ağlamasın, analar, bebeler..