Çeşme’den sonraki ikinci durağımız, yıllar sonra bir kez daha kapısını çalacağımız Efes Antik Kenti oluyor. Zamanın durduğu o büyüleyici atmosfere yeniden adım atmak için inanılmaz bir sabırsızlık içindeyiz. Aradan geçen yıllarda aralıksız süren kazılarla, kim bilir gün yüzüne hangi yeni hikayeler çıktı, tarihin tozlu sayfalarından daha neler aralandı merak ediyoruz. Binlerce yıllık taş yollarda adımlarımızı geçmişin ayak izlerine uydurmak, o kadim ruhu yeniden hissetmek şimdiden heyecan verici!
Eylül’ün son haftasındayız… Okulların açılmasıyla kalabalık el çekmiş sanıyorsanız yanılıyorsunuz; zira yollar adeta gezgin emeklilerle doluydu. Yerli turistten çok dünyanın dört bir yanından gelen yabancı ziyaretçilerin akınına uğramış Kuretler Caddesi’nde artık biz de adımlarımızı tarihin ritmine bırakıyoruz.
Rotamız boyunca yükselen devasa sütunlar ve bin yıllık taşlar bize Efes’in altın çağını fısıldıyor.
tarihi ve merkezi caddelerinden biri.
Cadde boyunca yürürken Hadrian Tapınağı, Trajan Çeşmesi, Scolastica Hamamları ve zengin Efeslilerin yaşadığı Yamaç Evler gibi antik kentin en önemli anıtları bize eşlik ediyor.
Ayrıca caddenin iki yanındaki mermer sütunları ve kaideleri görüyoruz. Tabi vakti zamanında bu kaidelerin üzerinde gösterişli heykeller, kaldırımlarda ise zengin mozaik süslemeler yer almaktaydı.
Günümüzde ise Efes'te yapılan kazılarda elde edilen eserlerin çok büyük bir kısmı antik kentin hemen yakınında yer alan Efes Müzesi'nde sergilenmektedir.
(Büyük ve Güzel Artemis Heykelleri: Müzenin en ikonik eserleridir. Bereket ve doğayı simgeleyen bu mermer heykeller Efes Artemis Salonu'nda yer alıyor. Yunuslu Eros ve Priapos Heykeli. Traianus ve Laecanius Bassus çeşmelerinden çıkarılan Dionysos, Aphrodite, Satyr, Androklos ve köpeği heykelleri burada sergilenir. Yine oldukça görkemli İmparator Heykelleri de bu koleksiyonda yer almaktadır. )
Yıllar önce gerçekleştirdiğimiz Efes gezimizde, Efes Müzesini de ziyaret etmiştik. Bkz. Efes Müzesi
Ancak, Efes Antik Kenti’nden çıkarılan dünyaca ünlü heykeller tek bir yerde değil, İzmir Efes Müzesi (Selçuk) dışında, Avusturya Viyana Efes Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzeleri başta olmak üzere farklı müzelere dağılmış durumdadır.
Varius Hamamları: Antik dönemin sosyal yaşamına ilk adımı attığımız bu yapı, Roma’nın mermer işçiliğini ve zengin yıkanma kültürünü günümüze taşıyor. (Soldaki Foto)
Traianus Çeşmesi: İki katlı görkemli yapısıyla zamanında İmparator Traianus’un gücünü simgeleyen çeşme, hala zarafetiyle göz dolduruyor. (Sağdaki Foto)
**
HadrianTapınağı
Androklos Anıtı (Heroon): Efes’in efsanevi kurucusu Prens Androklos’a adanan bu anıt, kentin mitolojik köklerini bir kez daha hatırlatıyor.
Büyük Tiyatro: Yaklaşık 25 bin kişilik devasa kapasitesiyle antik dünyanın en büyük açık hava tiyatrolarından biri.
Devam eden restorasyon çalışmaları dolayısıyla tiyatroya adım atamasak da ona uzaktan bakmak beni bir an da olsa zamanda yolculuğa çıkarmaya yetiyor!.
Mermer Sütunlar Arasında Bir Hayal Molası
Gözlerimi kapatıyor ve kendimi antik çağın büyüleyici atmosferine bırakıyorum. Sırtımda dökümlü zarif sahne kostümümle devasa tiyatronun tam ortasındayım... Parmaklarım arpın tellerinde süzülürken, melodiler binlerce yıllık mermer sütunlarda yankılanıyor. Seyircilerin arasında ise gözlerini benden ayırmayan, o anı gururla ve hayranlıkla izleyen sevgili eşim var :)) Son nota uzayıp giderken binlerce antik izleyicinin coşkulu alkışlarıyla kendime geliyor, tarihin tam da kalbinde, unutulmaz bir hayal molası veriyorum.
;)
Ve nihayet gezimizin o en can alıcı, nefes kesen finali: Efes’in simgesi Celsus Kütüphanesi… Tüm ihtişamıyla karşımızda duran bu mermer cephe; bilginin, estetiğin ve Roma mimarisinin ulaştığı en üst noktayı temsil ediyor. Kütüphanenin önünde durup o görkemli sütunlara bakarken zaman adeta tamamen duruyor.
Burada öğreniyoruz ki Celsus Kütüphanesi sadece bir bilgi mabedi değil, aynı zamanda görkemli bir anıt mezar niteliği taşıyor. Kentin valisi Tiberius Julius Celsus Polemaeanus'un lahdi, binanın altındaki özel bir kriptada yer alıyor.
Ön cephedeki nişlerde yükselen 4 kadın heykeli de tam olarak bu yüzden, yani Celsus’un anısını yaşatmak için özellikle seçilmiş dört temel erdemi simgeliyor:
- Sophia (Bilgelik): Celsus’un entelektüel derinliğini ve bilgeliğini temsil ediyor.
- Arete (Erdem/Mükemmellik): Yaşamındaki ahlaki duruşu ve yetkinliği simgeliyor.
- Ennoia (Kavrayış/Zeka): Olayları ve insanları anlama yetisini öne çıkarıyor.
- Episteme (Bilim/Kültür): Bilgiye ve bilime verilen değeri sembolize ediyor.
Celsus Kütüphanesi'nin ön cephesinde gördüğümüz heykeller birer kopyadır. İrfan (Sophia), bilgi (Episteme), zeka (Ennoia) ile erdemi (Arete) simgeleyen 4 ünlü kadın heykelinin orijinalleri Viyana Efes Müzesi'nde bulunmaktadır.
Kütüphaneye adını veren Roma senatörü Gaius Julius Celsus'un mezar odasının üzerinde yer alan orijinal heykeli ve kütüphane cephesine ait bazı orijinal mimari parçalar da İstanbul Arkeoloji Müzesinde korunmaktadır.
Bu anlamlı detayları bilerek yapıya bakmak, o mermer heykellerin önünde durup kadim ruhu hissetmeyi çok daha etkileyici kılıyor.
Kâh antik tiyatronun büyüleyici atmosferinde, kâh Celsus Kütüphanesi’nin görkemli mermer cephesi önünde, zamanı durdurmak istercesine peş peşe deklanşöre basıyor, bu eşsiz anları birer anıya dönüştürüyoruz.
Mazeus ve Mithridates Kapısı
Celsus Kütüphanesi'nin hemen bitişiğinde yer alan ve Ticari Agora'ya açılan Mazeus ve Mithridates Kapısı, Roma İmparatorluğu dönemine ait görkemli bir zafer takı yapısı. Bu anıtsal kapı, yalnızca bir mimari eser değil, aynı zamanda Roma İmparatorluk döneminde kölelikten özgürlüğe uzanan bir hikayeyi de taşır.
Domitian Tapınağı’nın asıl önemi, Roma İmparatorluk Kültünün Efes’teki merkezi olmasıydı. Roma’da imparatorlar yalnızca devlet yöneticisi değil, aynı zamanda yarı-tanrısal figürler olarak görülüyordu. (Tapınakta imparator adına kurbanlar sunuluyor, törenler ve oyunlar düzenleniyor, halk ve rahipler bağlılık yemini ediyordu.)
Memmius Anıtı, Efes’in Kuretler Caddesi üzerinde yer alıyor. Kentin siyasi tarihine ışık tutan bu anıt, Romalı Diktatör Sulla'nın torunlarından biri olan Gaius Memmius için adanmış bir onur anıtıdır.
***
Ve Efes Antik Kenti gezimizin de sonuna geliyoruz.
Çeşme’nin maviliğinden, antik çağın izinde zamanda yolculuğa çıktığımız Muhteşem Efes'ten ayrılırken... bir gün tekrar buluşmayı temenni ederek! yola koyuluyoruz yeniden.
Rotamızın devamı için takipte kalmayı unutmayın!
1. Bölüm bkz
Esin Bozdemir
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder