Mama Hatun Türbesi
Bir zamanlar Tercan, Saltuklu Beyliği’nin başkenti idi. Saltukoğulları Hükümdarı 2. İzzettin Saltuk’un kızı olan Mama Hatun ise 1191 yılında bu beyliğin hükümdarı olmuştu. Eyyübilerin Bitlis yöresindeki Ahlat’ı kuşattıkları sırada çevre beyliklerine ait ordularla, onların yardımına giden kuvvetlere komutanlık yapmış! Yeğenlerine karşı kararlı ve güçlü bir şekilde mücadele ederek tam on yıl hükümdarlığını sürdürmüştü.
Kadınların Hunlar döneminden itibaren "kurultay"da söz sahibi olduğu ve savaş dönemlerinde kocasına vekalet ettiği bilinmekle birlikte hükümdarlık yapması pek sık rastlanılan bir durum değildir. Bu yüzden Mama Hatun Türk İslam tarihinde hükümdarlık yapmış önemli bir şahsiyettir. Kadın olmanın verdiği güçlükler nedeniyle bir süre sonra siyasetten ayrılmıştır. Ondan sonraki yıllarda nasıl yaşayıp, kaç yaşında öldüğü bilinmiyor. Ancak, hayatının son, yıllarını Tercan’da geçirmiş olması ve buradaki türbeye defnedilmesiyle ilçe bir süre onun adıyla anılmıştır.
Kadınların Hunlar döneminden itibaren "kurultay"da söz sahibi olduğu ve savaş dönemlerinde kocasına vekalet ettiği bilinmekle birlikte hükümdarlık yapması pek sık rastlanılan bir durum değildir. Bu yüzden Mama Hatun Türk İslam tarihinde hükümdarlık yapmış önemli bir şahsiyettir. Kadın olmanın verdiği güçlükler nedeniyle bir süre sonra siyasetten ayrılmıştır. Ondan sonraki yıllarda nasıl yaşayıp, kaç yaşında öldüğü bilinmiyor. Ancak, hayatının son, yıllarını Tercan’da geçirmiş olması ve buradaki türbeye defnedilmesiyle ilçe bir süre onun adıyla anılmıştır.
Bu güçlü kadın Ortaçağ Türk mimarisinin en ilginç ve önemli eseri olarak kervansaray, hamam, mescit ve kendi türbesinden oluşan görkemli bir külliye bırakır geriye. Zarif işçiliği ile külliye’nin bulunduğu alana vardığımızda karşımıza çıkan bu muhteşem yapı bizi oldukça etkiliyor.
